Woda staje się jednym z kluczowych zasobów strategicznych – wpływa na bezpieczeństwo, zdrowie publiczne, stabilność gospodarki i odporność na skutki zmiany klimatu. Wystąpienie pokazuje, że sama infrastruktura i kolejne strategie nie wystarczą, jeśli brakuje ludzi przygotowanych do podejmowania dobrych decyzji wodnych. Trwała zmiana w postrzeganiu, użytkowaniu i ochronie wody zależy od kompetencji przyszłych decydentów – dzisiejszych uczniów i studentów – którzy w najbliższych latach będą planować przestrzeń, zarządzać miastami i gminami, projektować inwestycje oraz kształtować praktyki w instytucjach i biznesie.
Punktem wyjścia jest perspektywa praktyka łączącego doświadczenia renaturyzacyjne z edukacją wodną prowadzoną przez Fundację Code for Green w programie Code for Blue. W centrum wystąpienia znajdują się rozwiązania oparte na naturze (NBS – nature-based solutions) oraz błękitno-zielona infrastruktura (BZI), rozumiane nie jako modne hasła, lecz jako konkretne podejście do adaptacji i mitygacji. NBS to działania wykorzystujące procesy przyrodnicze do poprawy retencji, jakości wody i odporności na ekstremalne zjawiska – np. renaturyzacja rzek i dolin rzecznych, odtwarzanie mokradeł i torfowisk, zwiększanie retencji glebowej i infiltracji, zadrzewienia śródpolne i wzdłuż cieków, spowalnianie odpływu w krajobrazie czy „oddawanie przestrzeni rzece”. BZI to z kolei sieć takich rozwiązań w mieście i w krajobrazie, które łączą funkcje wodne i zielone: od ogrodów deszczowych, niecek infiltracyjnych i zielonych ulic po parki zalewowe, korytarze rzeczne, zbiorniki i systemy małej retencji oraz zielone dachy – zaprojektowane jako spójny układ, a nie pojedyncze inwestycje.
Wystąpienie pokazuje, że NBS i BZI działają tylko wtedy, gdy stoją za nimi kompetencje: myślenie w kategoriach zlewni, rozumienie retencji krajobrazowej i procesów przyrodniczych, praca na danych i pomiarach, dobór rozwiązań do miejsca, planowanie utrzymania oraz umiejętność dialogu społecznego wokół kosztów i korzyści działań adaptacyjnych. Bez tego łatwo o pozorne wdrożenia – „ładne realizacje” bez efektu, niewłaściwie utrzymane lub odrzucone społecznie.
Istotną częścią wystąpienia są wnioski z pracy ze szkołami: nowoczesna edukacja wodna – empatyczna, inspirująca i sprawcza – daje uczniom narzędzia, przestrzeń i wsparcie do realnego działania. Praca projektowa w formule Living Lab uczy nie tylko świadomości ekologicznej, lecz także umiejętności wdrożeniowych: diagnozowania lokalnych problemów wodnych, projektowania rozwiązań (w tym NBS/BZI), testowania pomysłów, budowania prototypów oraz formułowania rekomendacji możliwych do zastosowania poza szkołą – również w praktyce samorządowej i w przyszłych innowacjach.
Jeżeli chcemy skutecznie chronić zasoby wodne i rozwijać NBS/BZI na dużą skalę, musimy równolegle inwestować w kompetencje. To one zdecydują, czy kolejne pokolenie będzie traktować wodę przedmiotowo: jako problem, czy podmiotowo: jako zasób, który trzeba rozumieć, zatrzymywać w krajobrazie i mądrze chronić.